Giữa lòng châu Âu hoa lệ nhưng cũng đầy rẫy những biến động và cô đơn của đời sống hiện đại, một dòng chảy tâm linh bền bỉ đã miệt mài tuôn chảy suốt hơn ba thập kỷ qua. Đó là hành trình gieo truyền con chữ thánh hiền và lòng từ bi của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất Âu Châu (GHPGVNTN Âu Châu) qua 37 kỳ khóa tu học Phật pháp một dấu ấn văn hóa và tâm linh đặc biệt của cộng đồng người Việt hải ngoại.
Nhìn lại bối cảnh nhân duyên của nửa thế kỷ trước, khi những cơn lốc của thời cuộc đẩy đưa những người con Phật rời xa quê cha đất tổ, mang theo đôi bàn tay trắng và một cõi lòng tan nát vì tang thương chiến cuộc, Âu châu hiện ra như một miền đất lạ lẫm, lạnh lùng và xa cách. Nơi ấy, rào cản ngôn ngữ, sự đứt gãy văn hóa, cùng áp lực mưu sinh nặng nhọc đã bủa vây lấy những người tha hương. Nhưng hiểm họa lớn nhất, sâu sắc nhất không phải là sự thiếu thốn vật chất, mà là nguy cơ đánh mất bản ngã tâm linh, đánh mất chiếc la bàn đạo đức đã gìn giữ dân tộc ta qua hàng ngàn năm lịch sử.
Chính trong nghịch cảnh tưởng chừng như bế tắc ấy, tầm nhìn viễn kiến của các bậc cao tăng thạc đức đã lóe lên như ngọn hải đăng phá tan màn đêm vô minh. Ngài: Cố Hòa thượng Thượng Minh hạ Tâm, bậc thạch trụ, nguyên Viện chủ Tổ đình Khánh Anh tại Pháp quốc – với tâm đại bi và tuệ giác siêu việt, đã nhìn thấy trước nhu cầu bức thiết của việc nuôi dưỡng tâm hồn người Việt hải ngoại. Ngài chính là người đã mở ra 5 Khoá tu học tại chùa Khánh Anh vùng Bagneux và đây chính là khởi nguyên của 37 Khoá Tu Học Phật Pháp Âu Châu về sau nầy. Người dũng mãnh giương cao ngọn cờ hoằng pháp, đặt những viên đá nền móng đầu tiên cho sự nghiệp trùng hưng đạo pháp tại lục địa già này, ấy chính là sự vận dụng uyên nguyên của tinh thần Bồ-tát đạo. Quý Ngài không chọn sự an tịnh cho riêng mình trong chốn thiền môn u tịch, mà nguyện bước vào vũng bùn thế tục để làm chiếc cầu nối cho bao thế hệ. Những khóa tu học Phật pháp Âu châu ra đời từ trăn trở ấy. Đó là một sáng kiến hoằng pháp mang tính khai phá, đưa giáo lý uyên nguyên của Đức Phật từ những trang kinh Phạn ngữ, Hán ngữ hay Việt ngữ khô khan để chuyển hóa thành dòng sữa ngọt ngào nuôi dưỡng đời sống thực tiễn của hàng vạn Phật tử tại hải ngoại.
Mỗi một kỳ khóa tu học Phật pháp Âu Châu qua đi không đơn thuần là một con số thời gian, mà là một sử liệu đẫm đầy ân huệ. Nơi các đạo tràng trang nghiêm ấy, con chữ của Phật, những lời kinh, tiếng kệ và triết lý thâm áo về sự tỉnh thức, được chư Tôn đức Tăng Ni truyền trao bằng tất cả sự tận tụy. Không phân biệt biên giới quốc gia, không quản ngại tuổi cao sức yếu, chư Tôn đức đã biến các khóa tu thành ngôi nhà chung ấm áp tình đạo vị.
Hàng ngàn thiện tín nam nữ từ khắp nơi trên thế giới và lục địa Âu châu quy tụ về đây, buông bỏ mọi gánh nặng thế gian để cùng nhau đắp y, tụng kinh, thọ giới và lắng nghe chánh pháp. Nhìn những cụ già tóc bạc phơ niệm Phật bên cạnh thế hệ thanh thiếu niên sinh ra và trưởng thành tại phương Tây, người ta mới thấu hiểu hết ý nghĩa của hai tiếng “gieo hạt”. Đó là sự gieo mầm bình an cho hiện tại và gieo dựng tương lai cho thế hệ mai sau, giống như người trồng sen trên tuyết.
Cúi lạy mười phương chư Phật, chư Đại Bồ-tát, chư Hiền Thánh Tăng. Cúi lạy Giác linh Cố Hòa thượng Thượng Minh hạ Tâm, bậc thạch trụ tòng lâm đã khơi nguồn dòng suối từ bi nơi trời Tây xứ lạ. Cúi đầu đãnh lễ chư Tôn trưởng lão Hội đồng Điều hành Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất Âu Châu, đặc biệt tri ân nhị vị Trưởng lão Hòa thượng Chủ tịch: Trưởng lão Hòa thượng Thích Tánh Thiệt và Trưởng lão Hòa thượng Thích Như Điển.
Ngồi tĩnh lặng dưới vòm trời Âu châu tịch mịch, khi tiếng chuông u minh vừa dứt nhịp trầm hùng, lòng một hành giả hậu học như con lại dâng lên những niềm tri ân vi tế, sâu thẳm khôn cùng. Nhìn lại hành trình ba mươi bảy kỳ khóa tu học Phật pháp Âu châu, từ những bước chân lưu vong đầy bơ vơ thuở ban đầu, cho đến hải đảo tâm linh hiện tại đang rực sáng tại thành phố cảng Marseille (Pháp quốc), tâm thức ta tựa như đang chiêm bái một đài sen Pháp bảo được kết tinh bằng nước mắt, mồ hôi, trí tuệ và hạnh nguyện đại bi của chư Tôn đức tiền bối.
Để một Phật sự trường tồn, vượt qua mọi chướng duyên của không gian và thời gian, thiết tha cần đến uy đức và sự lèo lái tài tình của những bậc lãnh đạo tinh thần kiệt xuất. Trong cấu trúc trang nghiêm của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất Âu Châu, hình ảnh của Hội đồng Điều hành tựa như cội đại ngàn che bóng mát, mà ở đó, nhị vị Trưởng lão Chủ tịch chính là hai cột trụ vững chãi nhất, định hải thần châu cho cả một cộng đồng.
Nhắc đến Trưởng lão Hòa thượng Thích Tánh Thiệt là nhắc đến một hiện thân của sự khiêm cung, định tĩnh và kiên định. Giữa một thế giới phương Tây chuộng sự ồn ào, phô trương và tranh chấp, ngài giữ cho mình một phong thái đạm bạc, uy nghiêm nhưng vô cùng gần gũi. Hạnh nguyện của ngài giống như đất mẹ, lặng lẽ dung chứa tất cả, nhẫn nhục trước mọi nghịch cảnh để gìn giữ sự hòa hợp trong tăng đoàn và lòng tin của tín đồ. Dưới sự lãnh đạo mang tính dung hợp và từ hòa của ngài, Giáo hội đã vượt qua không ít cơn sóng gió thời cuộc, giữ vững trọn vẹn tinh thần “lục hòa” tuân thủ giới luật.
Bên cạnh đó, hình ảnh của Trưởng lão Hòa thượng Thích Như Điển lại hiện lên như một bậc đại sư với trí tuệ sắc bén, tầm nhìn chiến lược và năng lực kiến tạo phi thường. Từ mái chùa Viên Giác tại Đức quốc cho đến từng trang hoằng pháp, từng bài thơ đạo vị, từng tác phẩm nghiên cứu uyên thâm, ngài đã hiến dâng cả cuộc đời cho sứ mệnh truyền bá chánh pháp. Ngài không chỉ là một nhà giáo dục Phật giáo xuất sắc, mà còn là người kiến tạo nên những không gian tu học quy mô lớn, nơi hàng ngàn người con Phật có cơ hội quay về nương náu thân tâm. Sự dấn thân không mệt mỏi của ngài là bài học sống động nhất về tinh thần “phụng sự chúng sanh là cúng dường chư Phật”.
Nhị vị Trưởng lão cùng chư Tôn đức trong Hội đồng Điều hành GHPGVNTN Âu Châu chính là những bậc thầy tâm linh đã viết nên bản anh hùng ca về sự tiếp nối của Đạo pháp tại hải ngoại. Công đức ấy không thể đong đếm bằng ngôn từ, bởi nó đã khắc sâu vào xương tủy của hàng vạn người con Phật, trở thành di sản tinh thần vô giá cho mai sau.
Trải qua ba mươi sáu kỳ tu học viên mãn tại các quốc gia như Đức quốc, Pháp quốc, Hà Lan, Nauy, Thuỵ Điển.., và giờ đây, kỳ tu học Phật pháp lần thứ ba mươi bảy đang trang nghiêm diễn ra tại thành phố cảng Marseille (Pháp quốc), chúng ta nhìn thấy một dòng chảy triết lý uyên nguyên không bao giờ đứt đoạn.
Mỗi một khoá học Phật pháp Âu Châu đi qua là một trang sử đẫm ân huệ. Nơi đạo tràng thanh tịnh ấy, những phạm trù cao thâm của kinh điển Đại thừa như Vô thường, Duyên khởi, Không và Bất sinh bất diệt được chư Tôn đức truyền trao bằng tất cả sự từ hòa, uyên bác. Dưới mái ấm của Giáo hội, không còn khoảng cách của không gian, không còn sự chênh vênh của kiếp sống tha hương.
Những thời pháp thoại không chỉ giải đáp những bế tắc tâm lý của con người thời đại kỹ thuật số, mà còn thắp lên ngọn đuốc soi đường cho những ai đang lạc lối giữa dòng đời cuồn cuộn.
Nơi đạo tràng Marseille hôm nay, ta bắt gặp những hình ảnh vô cùng cảm động, những cụ già tóc bạc phơ chắp tay niêm Phật bên cạnh những người trẻ tuổi sinh ra và lớn lên tại phương Tây. Họ cùng chung một nhịp thở, cùng đắp chiếc áo ca sa thu gọn trong giới luật, cùng buông bỏ ngã mạn, sân hận để trở về với bản tâm thanh tịnh. Đó chính là sự chiến thắng của lòng từ bi trước sự lạnh lẽo của chủ nghĩa thực dụng của phương Tây.
Sự thành công của kỳ khóa thứ 37 tại Marseille là minh chứng hùng hồn cho thấy hạt giống Bồ-đề đã bén rễ sâu vào đất tâm của con người hải ngoại, đơm hoa kết trái thành những đóa sen thanh khiết giữa cuộc đời ô trọc.
Tuy nhiên, vẫn còn đâu đó những trăn trở với vận mệnh của Đạo pháp, con hiểu rằng niềm vui của hiện tại không được phép làm chúng ta lơi lỏng trước tương lai. Nhị vị Trưởng lão cùng chư Tôn đức lãnh đạo hội đồng điều hành, sau một đời dầm sương dãi nắng, gánh vác trĩu nặng giang sơn gấm vóc của Giáo hội, nay tuổi đã cao, sức đã mỏi. Ánh mắt của quý ngài nhìn về thế hệ hậu lai ẩn chứa biết bao nhiêu niềm thao thức, bao nhiêu kỳ vọng lớn lao.
Dòng sông Chánh pháp muốn chảy mãi ra biển lớn từ bi, thiết tha cần đến những lớp sóng sau xô lớp sóng trước. Những mong mõi của chư Tôn đức tiền bối đối với Tăng Ni trẻ hôm nay chính là:
Sự kế thừa tinh huyết tuệ giác: Không dừng lại ở việc thụ hưởng hình thức tu tập, thế hệ hậu lai phải là những người có chiều sâu nội quán, thấu triệt kinh điển, đủ bản lĩnh triết học để đối thoại với triết học phương Tây và khoa học hiện đại.
Sự giữ gìn uy nghi và giới luật: Giữa một xã hội đầy rẫy những cám dỗ vật chất và sự xói mòn đạo đức, chiếc áo ca sa của người tu sĩ phải được giữ gìn thanh tịnh tuyệt đối. Giới luật chính là thọ mạng của Phật giáo; mất giới luật là mất tất cả.
Tinh thần dấn thân vô úy: Thế hệ trẻ phải biết đem đạo vào đời, biết ứng dụng phương pháp hoằng pháp thích ứng với thời đại kỹ thuật số nhưng vẫn giữ vững tinh thần uy nguyên của Tổ thầy, không để ngọn đuốc Chánh pháp bị lu mờ trước bất kỳ thế lực vô minh nào.
Những trăn trở ấy không phải là áp lực, mà là ngọn đuốc truyền thừa. Nếu thế hệ Tăng Ni hậu lai không ý thức được sứ mệnh lịch sử này, thì công sức mấy chục năm gieo hạt của chư Tổ sư sẽ đối diện với nguy cơ phai nhạt. Do đó, mỗi Tăng Ni trẻ hiện diện tại khóa tu Marseille hôm nay phải tự vấn chính mình: Ta đã mang trên vai trách nhiệm gì đối với sự trường tồn của Đạo pháp nơi xứ người?
Đứng trước không gian trang nghiêm, thanh tịnh của kỳ tu học Phật pháp Âu châu lần thứ 37 tại Marseille, khi ánh nắng chiều Địa Trung Hải rọi qua những tán cây chiếu vào không gian đạo tràng, lòng con dâng lên một niềm cảm xúc tột cùng.
Con xin cúi đầu đảnh lễ tri ân Tam Bảo, tri ân cố trưởng lão Hòa thượng Thích Minh Tâm, tri ân nhị vị Trưởng lão Chủ tịch Hoà thượng Thích Tánh Thiệt, Hoà thượng Thích Như Điển, cùng toàn thể chư Tôn đức Tăng Ni trong Hội đồng Điều hành và khắp các tự viện Âu châu.
Nguyện cầu mười phương chư Phật gia hộ cho nhị vị Trưởng lão, chư tôn đức Hội Đồng Điều Hành GHPGVNTN Âu Châu, chư tôn đức Tăng Ni pháp thể khinh an, tuệ đăng thường chiếu, mãi là những bậc tòng lâm bóng mát để cho chúng con nương gá tu hành. Nguyện cho những hạt giống từ bi, trí tuệ mà chư Tôn đức đã dày công gieo trồng suốt ba mươi bảy kỳ khóa tu học qua sẽ tiếp tục nảy nở, vươn cao, trở thành rừng thiền bát ngát trên khắp lục địa Âu châu. Và dẫu cho thế gian có vô thường biến đổi, dẫu cho không gian và thời gian có đổi thay, con chữ thánh hiền và tinh thần từ bi của Đức Phật sẽ mãi mãi là ngọn đuốc soi đường, dẫn dắt chúng sinh qua khỏi biển khổ luân hồi, đưa tất cả về lại bến bờ giác ngộ an vui.
Nam-mô lịch đại tổ sư tác đại chứng minh.
Giác Nghĩa
Kính ghi, Marseille ngày 22 tháng 7 năm 2026.