Tôi lặng lẽ đứng ngắm nhìn dòng sông Aikawa(Ái Xuyên)chảy dọc theo bờ đê, trên đó có ngự trị một ngôi chùa không cổ kính lắm; nhưng đây là một ngôi chùa Việt Nam được xây dựng đầu tiên trên đất nước Nhật Bản nầy. Trước đây chừng hơn 50 năm, không ai trong chúng tôi nghĩ rằng: người Việt Nam chúng ta có thể xây dựng nên được một ngôi chùa Việt Nam tại Nhật để lui tới lễ bái, nguyện cầu. Bởi lẽ xứ Nhật có rất nhiều chùa, chúng ta có thể đi chùa người Nhật cũng là một việc nên làm, vì Phật Giáo ở đâu cũng có thể hoà đồng vào văn hoá, phong tục cũng như tập quán nơi đó; nhưng suy nghĩ nầy đã phải đổi thay khi thời gian đã thay đổi . Do vậy người xưa thường nói: “vật đổi, sao dời”là vậy.
Những dòng suy tư lại hiện về với cuộc lữ hành không biên giới của chính mình từ năm 1972 đến nay cũng đã hơn nữa thế kỷ rồi và ngày ấy lại hiện ra rõ nét hơn, khi chính mình đã chứng kiến không biết bao nhiêu thăng trầm của cuộc lữ tại xứ Nhật Bản cũng như trên thế giới mà tôi đã trải nghiệm qua 85 quốc gia như thế và mãi đến bây giờ vẫn còn rong ruổi đó đây, để chỉ làm một công việc duy nhất là truyền đạt chân lý giải thoát của Đức Từ Phụ Thích Ca Mâu Ni đến với mọi người và mọi loài, với những ai có duyên với Đạo Phật.#
Trước năm 1975 ở Nhật Bản có độ chừng trên 2.000 sinh viên Việt Nam đến từ miền Nam Việt Nam để du học. Một số sinh viên và Tăng Sĩ tốt nghiệp trước đã trở lại quê hương để phụng sự cho Quốc Gia và Đạo Pháp và một số khác chọn di cư sang một nước thứ ba. Số còn lại chọn nơi nầy làm quê hương thứ hai; trong số nầy có Hoà Thượng Thích Minh Tuyền; người khai sơn chùa Việt Nam tại Tỉnh Kanagawa(Thần Xuyên)nầy. Nơi đây núi non hùng vĩ, cây cỏ xanh tươi, người vật giao thoa sống với nhau thật là thanh bình, an lạc. Có lẽ vì thế mà trước đây chừng vài chục năm, Hoà Thượng đã chọn nơi nầy để lập chùa thờ Phật và làm chỗ dựa tinh thần cho những người con xa xứ đang bơ vơ lạc lõng nơi xứ người, khi có những việc trọng đại như:quan, hôn, tang,tế xảy đến, mà không có một chốn tâm linh vững chắc nào để nương nhờ.
Khi Hoà Thượng Thích Minh Tuyền từ Nhật Bản qua Âu Châu vận động tài chánh để xây chùa với cố Hoà Thượng Thích Minh Tâm và tôi. Thuở ấy, chúng tôi đánh giá với độ tin cậy thành tựu được một ngôi chùa Việt Nam thực sự tại Nhật Bản với một sác xuất rất thấp. Thế nhưng Hoà Thượng Minh Tuyền đã không ngại gian lao, khổ nhọc đã dành dụm đủ tiền để mua lại một căn nhà cũ bên dòng sông Aikawa để sau đó biến thành một cơ sở tín ngưỡng khiêm nhường của người Việt Nam tại xứ Nhật nầy.
Lễ đặt đá xây chùa Việt Nam tại đây, chúng tôi có dẫn một phái đoàn Phật Tử Việt Nam từ Âu Châu qua để ủng hộ Thầy và rồi lễ khánh thành cũng như vậy. Ai nấy đều hân hoan. Vì lẽ việc nầy ai trong chúng tôi cũng không tin là sự thật. Thế nhưng phép màu ấy đã đến, do chính Hoà Thượng Thích Minh Tuyền đã xây dựng nên, do niềm tin sâu sắc vào sự gia trì của ba ngôi Tam Bảo. Sau khi khánh thành chùa, Hoà Thượng còn cho xây cổng Tam Quan, tường rào bao bọc chung quanh khuôn viên và mướn thêm một ngôi nhà bên cạnh để làm nơi cư trú khi gió lộng, tuyết rơi. Trong thời gian nầy Hoà Thượng chịu đựng không biết bao nhiêu là gian khổ để nuôi dưỡng ngôi nhà tâm linh nầy.
Thế rồi Thầy cũng đã bỏ lại đồ chúng và ngôi chùa, ra đi vĩnh viễn cách đây hơn 10 năm về trước, không một lời dặn dò là phải nên tiếp tục điều hành ngôi chùa nầy như thế nào. Bởi lẽ Hoà Thượng nghĩ rằng mình có thể còn sống lâu hơn như thế để tiếp tục gánh vác xây dựng chùa nầy. Nhưng vô thường đã đến và theo lời di ngôn của Cố Giác linh Hoà Thượng, Thượng toạ Thích Nhuận Ân và Ni Sư Thích Nữ Giới Bảo đã tiếp nối Phật sự nơi đây từ năm 2018 đến nay.
Thời gian sau nầy chính quyền Nhật Bản đã đón nhận những người lao động trẻ Việt Nam sang Nhật để làm việc cũng như nghiên cứu, thực tập v.v…và con số chính thức của năm 2026 lên đến 500.000 ngàn người đang hiện diện ở đất nước nhỏ bé nầy. Điều nầy vào thời điểm trước năm 1975 chúng tôi chưa bao giờ nghĩ đến. Bây giờ trở lại vào mùa Thu năm nay để tham gia Khoá Tu cũng như khoá xuất gia gieo duyên ngắn hạng trong một tuần lễ, thì đây là sự thật và không biết sự thật nầy còn kéo dài được bao nhiêu nữa. Bởi vì thế gian vật đổi sao dời. Có ai rõ biết được ngày mai sẽ như thế nào? Có thể ít hơn dần so với hiện tại, mà cũng có thể tăng thêm theo với định luật của cung và cầu. Chỉ biết trong hiện tại là như thế.
Cũng may là có Thầy Nhuận Ân và Cô Giới Bảo sau khi tốt nghiệp Tiến Sĩ tại trường Đại Học Mahidol University (MU) và Mahachulalongkornrajavidyalaya University tại Thái Lan đã tiếp tục điều hành ngôi chùa nầy; nên ngày nay chúng ta mới có thêm được nhiều cơ sở bên cạnh chùa, đã được tạo mãi, gần trở thành một làng chùa với mười lần rộng hơn so với lúc Hoà Thượng Thích Minh Tuyền mới gầy dựng nên ngôi chùa Việt Nam ở đây. Quả thật Phép Phật nhiệm mầu là vậy. Trên đời nầy việc gì cũng có thể xảy ra, ngay cả việc tốt cũng như việc xấu. Tất cả đều do nhân duyên mà thành tựu và cũng do duyên mà sẽ bị thay đổi, huỷ diệt v.v… Cho nên trong Kinh Bát Đại Nhân Giác, Đức Phật mới dạy rằng:” Thế gian vô thường, quốc độ nguy thuý “là vậy.
Nhu cầu vật chất rất cần thiết cho con người thì nhu cầu tinh thần cũng không kém phần quan trọng. Do vậy chùa chiền vẫn là nơi di dưỡng tinh thần cho những người con xa xứ; nên trong hiện tại ở khắp Nhật Bản đã hình thành được không dưới 10 ngôi chùa Việt Nam, nằm rải rác từ miền Hokkaido(Bắc Hải Đạo)đến vùng Kyushu(Cửu Châu)trải dài suốt gần 2.000 cây số dọc theo 4 đảo lớn. Việc nầy trước năm 1975 ai trong chúng tôi cũng chưa bao giờ dám nghĩ đến, mà hôm nay của năm 2026 nầy là một sự thật. Những người Việt Nam đến về sau nầy đa phần là giới trẻ để thực tập, nghiên cứu, làm việc v.v… Số người lớn tuổi thuộc về thế hệ tỵ nạn đã ra đi rất nhiều và giờ đây bù đắp vào khoảng trống ấy là những người trẻ đầy năng động và có một sức sống bền bỉ dẻo dai có thể kéo dài đến nhiều thập kỷ nữa. Vì đã, đương và sẽ có người được truyền thừa.
Khoá tu mùa Thu năm nay có đến cả 400 người ghi tên về chùa tham gia cuối tuần từ ngày 31.10 đến ngày 1.11.2026 và đặc biệt khoá tu xuất gia gieo duyên trong một tuần lễ kế tiếp cho đến ngày 6.11.2026 có đến 90 giới từ phát tâm xuống tóc và giá kéo tịnh tu như là một người xuất gia thực sự, ở lại chùa suốt trong một tuần lễ, sống, làm việc, tu tập giống như một người xuất gia thực thụ, để rồi sau một tuần lễ, y áo nhận được xin gửi trả lại cho chùa, trở về sống cuộc đời bình thường như trước đây; nhưng trong họ giờ đây đã thay đổi khá nhiều những gì thuộc về đời sống tâm linh mà họ đã được vun bồi, tưới tẩm.
Lần nầy có hai Sa Di Trí Minh và Sa Di Ni Trí Nghiêm đã phát tâm xuất gia với Thầy Nhuận Ân và Sư Giới Bảo, sau khi đã học xong chương trình Đại Học của Nhật Bản và bây giờ họ đã trở thành những người có một chân trời cao rộng, nhẹ gánh tang bồng. Trước đây cũng đã có ba giới tử xuất gia với Thuợng toạ viện chủ và Ni sư trụ trì Chùa Việt Nam Kanagawa tại Nhật, Tỳ kheo Ni Trí Định, Sa Di Trí Tâm, Sa Di Ni Trí Hoà. Được sự chỉ dạy của 2 vị Bổn sư của mình 3 đệ tử về lại Việt Nam để theo học và được đào tạo trở thành một người xuất gia chân chánh tại trường trung cấp Phật học Nguyên Thiều nay thuộc Gia Lai.
Thời tiết, khí hậu mùa Thu Nhật Bản biến đổi khôn lường, sáng mưa chiều gió, động đất, sóng thần đang vây bủa khắp nơi trên 4 hòn đảo nầy; nhưng một điều nhiệm mầu hết sức là chính nơi nầy; nơi ngôi chùa Việt Nam bên dòng sông Aikawa đang toạ lạc vẫn yên ắng lạ thường. Ở đâu đó đất bị rung chuyển theo thời tiết dự báo của đài truyền hình Nhật; nhưng tại nơi đây đại chúng đang an lạc tu học, tụng kinh, trì chú, ngồi Thiền v.v…Quả thật là một phước báu nhơn thiên không dễ gì có thể so sánh được. Ngày khai mạc khoá tu vào 31.10.2026 bầu trời đang bị mây mù che khuất thái dương; nhưng khi ba hồi chuông trống Bát Nhã khởi lên để đón tiếp chư tôn đức quang lâm Đại Hùng Bửu Điện thì mặt trời đã ló dạng để chào đón một bình minh rực rỡ của tiết thu sang. Rồi ngày mai 1.11.2026 cũng như vậy, ánh sáng mặt trời đã rọi chiếu khắp muôn nơi tại xứ núi đồi trùng điệp nầy để đón chào hằng trăm Phật Tử đi chùa lễ Phật. Ở một nơi xa xôi nào đó; nơi cõi An Lạc, cố Hoà Thượng Thích Minh Tuyền khi nhìn về nơi chốn cũ của mình chắc Ngài cũng sẽ mỉm cười với đồ chúng, với bạn hữu, với tử đệ rằng dòng mạch Pháp Lưu ấy vẫn còn đang tiếp tục chảy mãi từ Thiên Trúc đến Trung Hoa rồi vào Đại Hàn, Việt Nam và Nhật Bản. Như vậy không có gì để lo toan khi chúng ta khởi tâm trong sạch vô cầu thì chư thiên, thiện thần sẽ hỗ trợ.
Ngọn gió mùa Thu ở Đông Kinh(Tokyo)đang lồng lộng thổi khắp mọi nơi trên đảo quốc nầy; nhưng riêng vùng Aikawa vẫn yên tỉnh dường như chưa bao giờ có việc gì xảy ra, trong khi chung quanh chùa vẫn bị những hiện tượng của thiên nhiên như động đất, sóng thần, núi lửa trào dâng chi phối mọi sinh hoạt trong đời sống của mọi người, thì ở nơi đây dường như lời Kinh, tiếng mõ đã xua tan đi bóng đêm dày đặc phủ kính thế gian nầy, nhằm mang lại cho con người và cảnh vật lúc nào cũng an vui và hỷ lạc với cuộc sống thanh bần của một hành giả đang hành trì pháp môn giải thoát của Đức Như Lai.
Xin nguyện cầu cho thế giới được hoà bình thực sự. Lòng tin giữa người và người càng sâu sắc hơn, nhằm giúp cho đời sống tâm linh càng ngày càng được thăng hoa trong cuộc sống hằng ngày với tai ương cùng thử thách trên quả địa cầu nầy.
Viết xong vào lúc 11:30 trưa ngày 2 tháng 11 năm 2026 tại chùa Việt Nam, Kanagawa, Nhật Bản.